गोळ्यांची आमटी/सांबार..

नाही.. नाही.. रस्ता नाही चुकला. अहो मी ही स्वयंपाक करतेच की घरी..! असो..

डिस्क्लेमर : ही ऑथेंटीक पा कृ नाही. अशीच सांगोवांगी आणि थोडीफार जयश्री देशपांडे यांच्या कृपेने जे काही घरात होतं ते वापरून केलेली आहे. प्राजु श्टाईल म्हणा हवं तर!! ऑथेंटीक पाकृ साठी सुगरणींची आणि बल्लवाचार्यांची मदत घ्यावी. काही चुकले-माखल्यास मी जबाबदार नाही. ऑल द बेस्ट!


"

चेरी टोमॅटोने डोकोरेशन करण्याचा केविलवाणा प्रयत्न.. :)

चला करा सुरूवात ...

वाढणी : साधारण पणे ३ लोकांसाठी .

सामग्री :
१. हरभरा डाळ - १.५ वाटी
२. मोठे कांदे - २ (१.५ +० .५)
३. तीळ - २ टीस्पून
४. टोमॅटो - १ मध्यम आकाराचा (ऑप्शनल. मला आवडतो म्हणून मी घालते)
५. लाल सुक्या मिरच्या - ऐपतीप्रमाणे. मी २ घेतल्या.
६. कढीपत्ता - मूठभर
७. कोथिंबीर - मूठ्भर (माझ्याकडे अजिबात नव्हती ;))
८. तमाल पत्र - ३-४
९. गरम मसाला /सांबार मसाला/गोडा मसाला - या पैकी कोणताही मसाला २-३ टीस्पून. काय करायचे आहे त्यावर मसाला वापरावा. सांबार करायचे असल्यास सांबार मसाला, विंग्रजी कर्री करायची झाल्यास गरम मसाला, आणि टिप्पीकल ब्राह्मणी आमटी करायची झाल्यास गोडा मसाला वापरावा.
१०. गूळ - आवडीप्रमाणे. (मी अजिबात नाही घेतला.) :)
११. आमसूल : ३-४
१२. आलं, ३-४ हिरव्या मिरच्या, लसूण २-३ पाकळ्या
१३. मीठ
१४. तळणीसाठी तेल.

कृती :
१. हरभरा डाळ ५-६ तास भिजत घालावी. नंतर त्यातले पाणी पूर्णपणे काढून टाकून ती जाडसर (वाटल्या डाळीसाठी असते तशी) वाटून घ्यावी. वाटताना त्यात आलं, हिरव्या मिरच्या, मीठ घालून घ्यावे.
२. आता कढईमध्ये तेल तापत ठेवून, या वाटलेल्या डाळीच्या मिश्रणात अगदी थोडा बारीक चिरलेला कांदा घालावा, थोडी हळद आणि २-३ कढीपत्त्याची पाने चिरून घालावीत. असल्यास कोथिंबीर सुद्धा घालावी.
३. तेल तापले की, या वाटणाचे हाताने गोळे करून तेलात सोडावेत. ते गोळे तेलात हसू लागले(म्हणजे डाळीचे कण अगदिच सुट्टे सुट्टे होऊ लागले) तर सगळ्या कढईभर वाटलेली डाळ पसरेल. असे झाल्यास त्याला बांधून ठेवण्यासाठी चमचा भर बेसन घालवे आणि मग त्या मिश्रणाचे छोटे छोटे गोळे तळून घ्यावेत. (१-२ खायलाही हरकत नाही).

सांबार्/आमटी साठी -
१. साधारण दिड कांदा मोठा चिरून तो तेलावर अगदी छान गुलाबी ट्रान्स्परंट होईपर्यंत परतावा. त्यातच लाल मिरच्या, आलं, लसूण परतून घ्यावे.
२. कांदा बाजूला काढून जे काही शिल्लक तेल असेल त्यावर तीळ परतून घ्यावेत.
३. आता हा लाल मिरच्या, कांदा, तीळ, आलं लसूण मिक्सरमध्ये अगदी पेस्ट करून घ्यावे.
४. कढईमध्ये डावभर तेल तापत घालून त्यात मोहरी, जिरे, हिंग, हळद, कढीपत्ता, तमाल पत्र, उरलेला बारीक चिरलेला कांदा, हवा असल्यास मोठा चिरून टोमॅटो घालावा आणि थोडे परतून घ्यावे. यामध्ये आता मिक्सरमध्ये केलेली कांद्याची पेस्ट घालून आणखी थोडावेळ परतून घ्यावे. त्यात वरील पैकी कोणताही मसाला घालावा आणि आणखी २-३ मिनिटे परतून घ्यावे. आता यात ठीकसे पाणी (दाट्-पातळ आवडीप्रमाणे) घालून त्यात मीठ, गूळ, आमसूले घालवीत.
आमटीला उकळी आली की हे तळलेले गोळे त्यात सोडावेत आणि ४-५ मिनिटे झाकण ठेवून मस्त उकळू द्यावे.
५. गॅस बंद करून वरून कोथिंबीर घालावी आणि पोळी, भात, भाकरी, पुरी .. अगदी स्वाद/दीप च्या परठ्यांसोबतही खावे.

टिप :
१. ज्यांना हरभरा डाळ मानवत नाही त्यांनी मूग डाळ आणि उडीद डाळ घ्यायला हरकत नाही. मिरच्यांचे प्रमाण कमी जास्त करता येते. याला पंजाबी भाजी करायची असल्यास ग्रेव्हीमध्ये कांद्यासोबत काजूही घालवेत.. गोडसर कोफ्ताकरी तयार होईल. गोळे जास्ती झाल्यास नुसते खाल्ले तरी छान लागतात, अथवा दुसर्‍या दिवशी कढी करावी आणि त्यात घालून कढी गोळे नावाचा प्रकार करावा.
२. काही ठीकाणी हे गोळे न तळता उकळणार्‍या आमटीमध्ये तसेच घालतात आणि ते त्यातच शिजतात (म्हणे!!). पण स्वयंपाक करताना मी कधी रिस्क घेत नाही ;)

शुभेच्छा!!

- प्राजु

पराठा किंवा तिखट पुरणपोळी.. ;)

नमस्कार मित्रहो..
असं म्हणतात की, तहान लागली की, विहिर खोदण्यापेक्षा आधीच पाण्याची सोय करून ठेवावी. छे! पण माझं इतकं कुठलं डोकं चालायला! आधी उल्हास त्यात फाल्गुन मास.. म्हणजे आधीच बर्न फूड स्पेश्शालिस्ट त्यात लेकाचा डबा.. काय करणार? करा इनोवेशन्स.मी आणि माझी एक मैत्रीण .. दोघी नेहमीप्रमाणे आपापले रडगाणे गात होतो.. की, मुलांना डब्यात काय काय द्यायचं. माझ्या परीने मी माझा प्रश्न सोडवला होता. म्हणजे ५ दिवसांपैकी, २ दिवस तूप सारख पोळी चा रोल, २ दिवस पालक, मेथी, अशा भाज्या घातलेल्या पुर्‍या आणि एक दिवस ब्रेडचं सँडवीच. पण हा जळ्ळा इथला ब्रेड टोस्ट केल्याशिवाय खावासा वाटतच नाही. त्याचं सँडवीच केलं की, खातना हमखास टाळ्याला चिकटणार आणि सँडविच नको पण ब्रेड आवर असं म्हणायची वेळ येणार. त्यात माझ्या लेकाचे नखरे. माझ्या म्हणजे माझ्या मैत्रीणीच्याही लेकाचे!
सहज बोलता बोलता मी तिला म्हणाले की, अथर्वला पटेल मध्ये मिळते ती गरम कचोरी खूप आवडते. भलेही पटेल वाला, ती माय्क्रोव्हेव करून देतो पण त्याला आवडते. ती सहजच म्हणाली की, कचोरीचं स्टफिंग थोडासा फरक करून त्याच्या पराठा करून द्यायला हरकत नाही.झालं!!!!!!!!! हे बोलणं झालं आणि माझ्या डोक्यात चक्र सुरू झाली. आधीच मर्कट त्यात मद्य प्याला सारखी मी आले स्वयंपाकघरात. माझं स्वयंपाक घर खर्‍या अर्थाने प्रयोग शाळा आहे. म्हणजे तिथे इतके प्रयोग सुरू असतात, एखाद्या शस्त्रज्ञ काय करेल त्याच्या लॅबमध्ये!
तर.. आता हा पराठा कम तिखट पुरणपोळी.. करणार असाल तर स्वतःच्या जबाबदारीवर.
कणिक - २ कप
मूग डाळ १ कप
बडिशेप - १ चमचा
मीठ, धणे जीरे पावडर - १ चमचा
गरम मसला - १ चमचा
आमचूर पावडर १ चमचा .. नसल्यास चिंचेचा कोळ १ चमचा.
गूळ - सारण ज्याप्रमाणात गोडसर हवे आहे त्याप्रमाणात अथवा साखर २ चमचे.
तेल.तवा, फ्राईंग पॅन, पोळपाट लाटणे.

१. मूगाची डाळ सुट्टी शिजवून घ्यावी. ती गरगट्ट नाही झाली पाहिजे. पाणी जास्ती असल्यास निथळत ठेवावी.
२. पॅनमध्ये, थोडे तेल घालून फोडणी करावी. फोडणीत बडीशेप, जीरे, ओवा, कढीपत्ता, हळद, हिंग घालावे. त्यात मूगाची शिजवलेली डाळ घालावी. ती ओलसर असेल.. त्यात मीठ, गरम मसाला, गूळ, चिंचेचा कोळ अथवा आमचूर पावडर घालावी.
३. हे मिश्रण आता हळूहळू शिजू लागते आणि डाळ मोडू लागते. आणि ते कोरडे होते. साधारण कोरडे झाले की, गॅस बंद करावा. ते पूर्ण गार झाले की, ते व्यवस्थित कोरडे होते.
४. हाताने सारखे करून घ्यावे.
५. कणिक, २ चमचे तेलाचे मोहन घालून, थोडी हळद, मीठ घालून घट्ट मळून घ्यावी. सैल असू नये. दहा मिनिटे कणिक झाकून ठेवावी.
६. आता कणकेच्या पारीमध्ये वरील सारण भरून पोळी लाटावी.
७. तव्यावर दोन्ही बाजूनी तूप्/तेल सोडून खरपूस भाजून घ्यावी.
८. सारणात कांदा बारिक चिरून घातला तरी छान लागेल..

हाच तो जगप्रसिद्ध पराठा..


सारण कोरडे असल्याने या पोळ्या ४-५ दिवस तरी अगदी छान टीकतात. प्रवासाला नेता येतील. मात्र त्यात कांदा घालू नये.
तर माझ्या ताई आणि मैत्रीणींनो.. नक्की करून बघा. तुमच्या पिल्लाला डब्यात काय द्यावे असा प्रश्न असेल तर एकदिवसाचा तरी हा प्रश्न मिटेल हे नक्की.
माझ्या दादा, काका आणि मित्रांनो.. तुम्हीही तुमच्या अन्नपूर्णेला (आई, पत्नी, बहीण, मुलगी) अगदी जरूर करायला सांगा आणि स्वतःच करत असाल तर नक्की करून बघा.माझ्या प्रयोग शाळेतले प्रयोग नेहमीच टाकाऊ नसतात याचा प्रत्यय मला आला... जेव्हा माझ्या लेकाने अगदी आवडीने हा पराठा खाल्ला.
- प्राजु

कोल्हापूरी मिसळ..

वाढणी : ४ जण

साहीत्य : १. मोड आलेली मटकी (मूग मिसळले तरी उत्तम)२ बाऊल,
२. २ मध्यम आकारचे उकडलेले बटाटे,
३. दोन मोठे कांदे (१ मोठा चिरून आणि दुसरा बारिक चिरलेला)
२. २ मोठे टोमॅटो (१ मोठा चिरून आणि दुसरा बारिक चिरलेला)
३. सुके खोबरे किसलेले १/२ वाटी
४. ओले खोवलेले खोबरे १/२ वाटी
५. गरम मसाला : ४-५ मिरी, ३-४ लवंगा, दालचिनी
६. २ चहाचे चमचे भरून तीळ, तितकेच अख्खे धणे
७. ३-४ लाल मिरच्या (तिखट पणावर कमी -जाती)
८. उत्तम प्रतीचा कांदा लसूण मसाला...
९. आलं लसूण.. अंदाजे
१०. मीठ अंदाजे

कृती :
मसाल्यासाठी :
प्रथम सुके खोबरे आणि तीळ वेगवेगळे कोरडेच (तेल न घालता) भाजून घ्यावे . ते वेगळ्या थाळीत काढून ठेवावे. त्या कढईत अगदी थोडे तेल घालून त्यात मोठा चिरलेला एक कांदा, आलं - लसूण घालून कांदा ब्राऊन होई पर्यंत परतावे. ते भाजलेल्या खोबर्‍याच्या थाळीत एकत्र ठेवले तरी चालेल. त्यानंतर पुन्हा थोडं तेल घालून त्यात अख्खे धणे, आणि सगळा अख्खा गरम मसाला परतावा आणि त्यातच लाल मिरच्या आणि नंतर ओला नारळ घालून आणखी थोडा वेळ परतून घ्यावे.गरम मसाला आणि मिरच्यासाठी तेल कमी लागते.. त्यामुळे त्यातच ओला नारळ परतावा म्हणजे खूप तेलकट नाही होणार. आता भाजलेला हा सगळा मसाला आणि एका टोमॅटोचे मोठे तुकडे करून मिक्सर मधून एकदम बारिक वाटून घ्यावे. हा झाला मसाला.

भाजी :
उकडलेल्या बटाट्यांची नेहमी सारखी भाजी करून घ्यावी. फक्त हिरवी मिरची न घालता लाल मिरची पावडर घालावी .मोड आलेल्या मटकीची कोरडी उसळ करून घ्यावी. नेहमी सारखी फोडणी करून तिखट मिठ.. घालून उसळ कोरडी करावी . पाणी अजिबात राहू देऊ नये.(१-२ जणांसाठीच करायची असेल तर मी, फार त्रास न घेता मटकीच्या उसळीतच उकडलेले बटाटे घालते आणि एकत्रच भाजी/उसळ करते.)

आता मिसळीचा प्राण असलेला कट:
मिसळ ही पूर्णपणे त्याच्या कटावर अवलंबून असते. कट किंवा रस्सा.. काहीही म्हणा.
पातेल्यामध्ये साधारण दोन भाज्यांच्या फोडणीला लागेल इतके तेल घालावे. ( हे तेल आधी तळणी करता वापरलेले नसावे.. नाहीतर याचा वास कटाला लागतो). तेल तापले की, त्यात थोडा बारीक चिरलेला कांदा, कढीपत्ता, हळ्द, हिंग, जिरे हे घालावे. कांदा गुलाबी झाला की, त्यात २-४ चमचे कांदा लसूण मसाला घालावा. आणि लगेच २ चमचे साखर घालावी. कांदा लसूण मसाल्याचे प्रमाण आवडीनुसार बदलावे. साखर मात्र विसरू नये. तेलातच साखर घातल्याने कमी तेलात तर्री नवाचा प्रकार मिळतो. यात आता वाटलेला सगळा मसाला घालावा आणि थोडा वेळ परतावा. आधीच शिजवून घेतल्याने केवळ टोमॅटो शिजेल इतपतच तो परतावा. मग त्यात गरम पाणी घालावे. अंदाजे ४ कप पाणी घालावे. खूप दाट वाटल्यास आणखी थोडे घालावे. पण खूप पातळ करू नये. आता यात मिठ घालावे आणि चवीनुसार कांदा लसूण मसाला हवा असेल तर घालावा पुन्हा. उकळी आली की गॅस बंद करावा.(फोडणीत साखर घातल्याने तर्री सुंदर येते. आणी निम्मेच तेल लागते. साखरेचा पाक होऊन तो लाल रंग जबरद्स्त दिसतो..

प्रथम बाऊल मध्ये मटकीची उसळ १ चमचा, बटाट्याची भाजी, मग फरसाण, मग कट किंवा रस्सा, बारिक चिरलेला कांदा, टोमॅटो, कोथिंबीर घालावी आणि शेजारी पाव आणि लिंबाची फोड थेवून सर्व्ह करावे.काही जणांना लिंबा ऐवजी दही घालूनही आवडते. ते ही ट्राय करून बघा.करून पहा.. छान झाली तर नक्कि कळवा.

आपली,
प्राजु (कोल्हापूरी मिरची)